Mikrobiota

Mikrobiota to ogół mikroorganizmów zasiedlających określone środowisko organizmu człowieka. Należą do nich przede wszystkim bakterie, ale także grzyby, wirusy i archeony. Poszczególne obszary ciała, takie jak jelita, skóra, jama ustna czy drogi oddechowe, mają własne zespoły mikroorganizmów różniące się składem i liczebnością. Najwięcej badań dotyczy mikrobioty jelitowej ze względu na jej związek z procesami zachodzącymi w przewodzie pokarmowym.

Mikroorganizmy jelitowe uczestniczą m.in. w rozkładzie części składników pokarmowych, których organizm człowieka nie trawi samodzielnie. W wyniku fermentacji błonnika mogą powstawać krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, takie jak octan, propionian i maślan. Związki te są wykorzystywane przez komórki jelita i uczestniczą w regulacji lokalnego środowiska przewodu pokarmowego. Mikrobiota bierze także udział w metabolizmie niektórych związków oraz pozostaje w stałym kontakcie z układem odpornościowym.

Określenie „flora mikrobiologiczna” jest nadal spotykane w języku potocznym i starszych publikacjach, jednak we współczesnej terminologii naukowej częściej używa się pojęcia „mikrobiota”. Jej skład nie jest identyczny u wszystkich osób. Wpływają na niego m.in. dieta, wiek, środowisko, stosowane leki, przebyte infekcje i inne czynniki związane ze stylem życia.

Termin „mikrobiota” należy odróżnić od „mikrobiomu”. Mikrobiota oznacza same mikroorganizmy obecne w określonym środowisku, natomiast mikrobiom może obejmować również ich materiał genetyczny oraz funkcje i warunki środowiskowe związane z ich obecnością.

Badania nad mikrobiotą koncentrują się m.in. na jej różnorodności, składzie oraz metabolitach wytwarzanych przez mikroorganizmy. W tym kontekście analizowane są także składniki żywności i suplementów, takie jak probiotyki, prebiotyki czy błonnik, które mogą wpływać na środowisko jelitowe i aktywność określonych grup mikroorganizmów.