Przyswajanie składników
Przyswajanie składników to proces, w którym substancje odżywcze pochodzące z pożywienia są trawione, wchłaniane z przewodu pokarmowego, a następnie wykorzystywane przez organizm. Sama obecność witamin, minerałów, białek, tłuszczów czy węglowodanów w diecie nie oznacza jeszcze, że zostaną one w pełni spożytkowane. Kluczową kwestią jest ich biodostępność, czyli część przyjętej substancji, która przedostaje się do krwi lub limfy i może uczestniczyć w procesach biologicznych.
Przyswajanie składników odbywa się głównie w jelicie cienkim, którego powierzchnię zwiększają kosmki i mikrokosmki jelitowe. Węglowodany są wchłaniane przede wszystkim w postaci cukrów prostych, białka jako aminokwasy oraz niewielkie peptydy, natomiast tłuszcze po wcześniejszym rozłożeniu z udziałem żółci i enzymów trzustkowych.
Na efektywność tego procesu wpływają między innymi wiek, stan jelit, mikrobiota, przyjmowane leki, sposób przygotowania żywności oraz wzajemne oddziaływanie składników. Witamina C może poprawiać wchłanianie żelaza, witamina D wspiera przyswajanie wapnia, a obecność tłuszczu ułatwia wykorzystanie witamin A, D, E i K. Z kolei wysokie dawki niektórych minerałów mogą konkurować o wchłanianie, jak wapń i żelazo czy cynk i miedź.
Zaburzone przyswajanie może prowadzić do niedoborów mimo stosowania prawidłowej diety. Występuje między innymi u osób z celiakią, chorobami zapalnymi jelit i przy niedoborach enzymów trawiennych. Utrzymujące się objawy wymagają diagnostyki i leczenia przyczyny.
